Mały Ikar
Opowiadanie zgłoszone na konkurs „Początek jest najważniejszą częścią pracy”
Tego dnia w końcu zrobił to, nad czym pracował przez ostatnie kilka tygodni. Postanowił latać. Zakurzony strych jego domu był idealną kryjówką. Chłopiec wspiął się ze swoją konstrukcją na parapet otwartego okna, gdzie mógł słyszeć, jak jego rodzice kłócą się na werandzie. Może w końcu mnie zauważą, pomyślał. Z całych sił wciągnął swoje skrzydła i założył na plecy. Powoli otworzył okno na oścież, a zimne powietrze otuliło jego wątłą sylwetkę. Widok bezkresnej śnieżno-białej pustyni był piękny. Błysk słońca, które odbijało się od połaci śniegu, był oślepiający. Ale chłopiec był gotowy – na głowę wsunął swój hełm, założony ze starych okularów przeciwsłonecznych i czapki z daszkiem. Zebrał w sobie odwagę i spojrzał w niebo, to samo niebo, od którego wszystko się zaczęło. Jego rodzice byli zbyt zajęci wytykaniem sobie swoich niedoskonałości, gdy chłopiec zrobił pierwszy krok.
Odkąd pamiętał, uwielbiał leżeć na łące za swoim domem i obserwować bezkresne niebo. Chmury swoim kształtem przypominały mu przeróżne postacie. Uwielbiał wyobrażać sobie, że jest jedną z nich. Unoszącą się chmurą, która dryfuje i bawi się z innymi chmurkami. Z jego bajarzy wyrwał go głos jego mamy.
– Kamil! Obiad! – zawołała go, stojąc w otwartych drzwiach ganku.
Chłopiec poderwał się z ziemi tak gwałtownie, że śnieg posypał się z niego jak mąka. Zanim otrzepał kurtkę i czapkę, już biegł w stronę domu. Nie zatrzymując się, wpadł do środka domu z impetem.
– Czy ty kompletnie oszalałeś?! – Mama złapała się za głowę, kiedy zobaczyła, jak śnieg osypuje się z niego na wycieraczkę i dalej, na podłogę w przedpokoju. – Znowu cały mokry! Chcesz się rozchorować przed świętami?
– Ale mamo… – starał się coś wykrztusić, próbując dyskretnie strzepnąć śnieg z rękawów. – Żadnego „ale”! Zdejmij buty! Już! – wskazała palcem na kałużę, która zaczynała się tworzyć przy jego stopach. – I kurtkę. I czapkę. I rękawiczki. Wszystko! Z łzami w oczach zaczął się rozplątywać z suwaków i rzepów. Kurtka, jak na złość, nie chciała zejść.
– Pomogę ci, bo będziemy tu do jutra stać – mruknęła, podchodząc bliżej. Pociągnęła mocniej za rękaw i kurtka w końcu ustąpiła. – No, już. Do kuchni. Zupa stygnie. Kamil, teraz już w samych skarpetkach i za dużym swetrze, pobiegł do kuchni, zostawiając za sobą mokre ślady. Usiadł na swoim miejscu przy stole, a Mama postawiła przed nim talerz gorącej zupy. Para unosiła się leniwie w górę.
– Ręce! – przypomniała, odwracając się do zlewu. – Umyłeś?
Zamilkł. To milczenie było odpowiedzią.
– Wiedziałam… – westchnęła. – Wstawaj. Myć. Natychmiast.
– Ale ona wystygnie… – zaprotestował.
– Lepiej letnia zupa niż brudne łapy – odcięła. – No już.
Kamil czym prędzej udał się do łazienki. Było w niej ciepło i parno; lustro było lekko zaparowane. Gdy chłopiec zanurzył dłonie w ciepłej wodzie, mydło wyślizgnęło mu się z palców i potoczyło za pralkę.
– Super… – mruknął pod nosem, klękając na zimnych płytkach.
Poszukując uciekiniera, zauważył coś jeszcze. Między rurą a ścianą leżały stare, przekrzywione okulary przeciwsłoneczne. Jedno szkło było zarysowane, drugie całe w kurzu, oprawki pęknięte przy zauszniku. Wyciągnął je ostrożnie, jak skarb.
– Oho… – uśmiechnął się sam do siebie.
Przetarł je rękawem, ale kurz tylko rozmazał się na szkle. Założył je na chwilę, patrząc na siebie w lustrze. Szkła były za ciemne, jedno przekrzywione, ale podobało mu się, jak wygląda.
– Nadadzą się… – szepnął.
Po czym wybiegł z łazienki, chowając je w swetrze. Po chwili wrócił i jeszcze raz dokładnie namydlił dłonie, jak kazała mu mama. Potem starannie wytarł je w ręcznik. Gdy wrócił, zanurzył łyżkę w zupie, dmuchnął kilka razy i dopiero wtedy spróbował. Mama obserwowała go kątem oka, wycierając blat kuchenny.
– Mamo? – odezwał się nagle.
– Hmm? – nie przestając wycierać, mruknęła.
– Czemu inne dzieci boją się burzy?
Zatrzymała się. Odłożyła ścierkę na krzesło, odwróciła się do niego i oparła biodrem o blat. To nie było pierwsze nietypowe pytanie, jakie zadawał Mamie. Pamiętała, gdy pewnego popołudnia stanął w progu kuchni z rozwleczonym sznurkiem w rękach i zupełnie serio zapytał: „Mamo, dlaczego latawce latają?” Innym razem, gdy wracali ze sklepu, szedł z zadartą głową tak długo, że prawie wpadł na słup. Wtedy spytał: „Czy ptaki wiedzą, że są wysoko?” A wieczorem, kiedy nie mógł zasnąć, wcisnął się do ich sypialni i szepnął: „Mamo, czy niebo ma koniec? Jakby lecieć cały czas prosto, to się kiedyś skończy?” Wtedy jeszcze się śmiała, mówiąc mu, że ma wybujałą wyobraźnię. Teraz próbowała nadążyć za jego ciekawością i znaleźć odpowiedź, która go nie okłamie.
– Boją się, bo burza jest głośna – zaczęła powoli. – Pioruny walą, błyska się, wiatr wieje… Czasem coś się przewróci, gałąź spadnie, prąd zgaśnie. To może być straszne, szczególnie jak jest się małym.
Przyglądał się jej uważnie, mieszając zupę tak, że makaron wirował.
– A ty się nie boisz? – zapytała po chwili, marszcząc brwi.
Kamil pokręcił głową i uśmiechnął się do swojego talerza.
– Nie – odparł. – Bo wtedy… wtedy jest walka.
– Jaka walka? – zmrużyła oczy, ale w jej głosie zabrzmiała ciekawość.
– Chmur – odpowiedział z przejęciem. – Te wszystkie chmury, co sobie płyną cały dzień, w końcu się spotykają. I wtedy biją się o to, która jest największa i najsilniejsza. Pioruny to takie uderzenia, wiesz? Jakby się zderzały. – Zrobił łyżką „bum” o brzeg talerza. – A grzmot to ich okrzyk.
Mama parsknęła cicho śmiechem, ale zaraz się opanowała.
– Krzyk chmur? – upewniła się.
– No tak! – rozpromienił się. – Wygrywa ta największa, co zasłoni całe niebo. Czasem jest taka wielka, że aż jest ciemno w pokoju. A jak burza się kończy, to znaczy, że już wygrała. I następnego dnia przychodzą nowe chmury i chcą spróbować jeszcze raz. – Podniósł wzrok znad zupy. – Nie mogę się doczekać, jaką zobaczę jutro.
Przez moment w kuchni panowała cisza. Tylko tykanie zegara i ciche siorbanie zupy przerywały spokój. Mama patrzyła na syna z lekkim niedowierzaniem, ale też czymś, co dawno już nie gościło w jej oczach – miękkim, ciepłym rozbawieniem.
– Ty to masz w tej głowie… – pokręciła głową z uśmiechem. – Zjedz do końca, zanim twoja „burza” w talerzu wystygnie.
– Dobrze – odparł posłusznie i zanurzył łyżkę głębiej. – Ale jak jutro będzie burza, to ją obejrzymy razem, dobra? – zapytał, lecz drzwi wejściowe trzasnęły tak mocno, że łyżka w jego dłoni zadrżała. Z korytarza dobiegł go szelest zdejmowanego szalika, ciężkie kroki i głębokie westchnięcia jego ojca.
– No pięknie… – zaczął. – Jak zwykle
Ojciec wszedł do kuchni bez pukania, z policzkami czerwonymi od mrozu. Rzucił czapkę na blat obok zlewu, kurtkę powiesił byle jak na oparciu krzesła, które od razu przechyliło się pod jej ciężarem.
– Co tu się w ogóle dzieje? Dlaczego jest wszędzie mokro? – przesunął spojrzeniem po podłodze.
Mama odruchowo ścisnęła ścierkę w dłoni.
– Kamil wrócił z dworu, już wszystko ścieram – odpowiedziała spokojnie, ale jej oczy przybrały wyraźniejszy wyraz.
– Już wszystko ścieram, jasne – prychnął. – Błoto w przedpokoju, ślady po całym domu… Ty naprawdę nie ogarniasz, że tu się mieszka, nie?
Kamil skulił się nad talerzem. Makaron przestał wirować.
– To moja wina – wtrącił szybko. – Nie zdążyłem butów…
– Nikt cię nie pytał. Jakby matka pilnowała, to byś nie wpadł tu jak bałwanek. – Ojciec dopiero teraz na niego spojrzał, ale bardziej jak na dowód rzeczowy, niż na syna. – Naprawdę, już jest prawie sucho – powtórzyła, stawiając ręce na biodrach. – Dopiero co wrócił, jeszcze nie zdążyłam…
– A zupa? Zimna jak zwykle – przerwał jej, podchodząc do garnka. Podniósł pokrywkę, sięgnął po łyżkę i zamieszał. – Świetnie.
– Nie jest zimna – obruszyła się. – Dopiero nalewałam Kamilowi.
– Bo najpierw trzeba dać dziecku, tak? – warknął. – A ja to kto? Gość? Wracam z roboty, a tu syf i pół letnia zupa. Super.
– Spróbuj choć raz zapytać, jak się mamy, zamiast od razu szukać, do czego się przyczepić – odparła ostro.
– O, zaczyna się – rozłożył ręce. – Dramat roku. Biedna, niezrozumiana. Ja zapieprzam, żeby w tym domu było za co żyć, a ty mi będziesz mówiła, że się „nie interesuje”. – Gdybyś spędzał z nami choć trochę czasu, to byś wiedział… – próbowała wejść mu w zdanie.
– Bo ktoś musi pracować! – podniósł głos.
Kamil zacisnął palce na łyżce tak mocno, że aż zbielały mu knykcie.
– Zupa jest dobra. I ciepła – wyrwało mu się nagle.
Oboje odwrócili się w jego stronę.
– Cicho! – uciszyli chłopca wspólnym krzykiem.
Głosy robiły się coraz głośniejsze, coraz szybsze. Słowa zaczynały się na siebie nakładać. Kamil przestał rozumieć, co mówią. Słowa zamieniły się w fale: „zawsze”, „nigdy”, „twoja
wina”, „moja wina”, „dziecko”, „dom”, „pieniądze”. Czuł, jak robi mu się gorąco, mimo że jeszcze chwilę temu marzł na dworze. Serce waliło mu gdzieś wysoko, pod gardłem. Nerwowo stukał czubkiem buta o nogę stołu, lecz nikt na to nie zareagował. Rodzice nawet nie zobaczyli, gdy ten czmychnął z kuchni w kierunku swojego pokoju. Korytarz zdawał się dłuższy niż zwykle, a przy każdym kroku w jego uszach dudniło coraz bardziej. Minął swój pokój. Zamiast skręcić, pobiegł dalej, aż do wąskich, drewnianych schodków prowadzących na strych. Chwycił za poręcz, wciągnął powietrze do płuc i zaczął się wspinać. Schody na strych skrzypiały pod każdym jego krokiem. Im wyżej wchodził, tym ciszej robiło się w jego głowie i dudnienie zanikało. Głosy rodziców zamieniły się w niezrozumiały szum. Pchnął lekką, spróchniałą już klapę i przecisnął się do środka. Pachniało tu kurzem, starym drewnem oraz kartonami. To było jego miejsce. Jego niebo pod dachem. Ostrożnie zamknął za sobą klapę i oparł się na chwilę plecami o zimną deskę. Na środku strychu leżała książka. Gruba, w płóciennej okładce, z wytartymi złotymi literami. „Dedal i Ikar”. Znalazł ją, gdy pierwszy raz tu zajrzał, uciekając przed kolejną kłótnią. Wtedy okładka wystawała spod pudła po starym odkurzaczu, jakby ukrywała się, ale jednak chciała, żeby ktoś ją znalazł. Zupełnie tak samo jak Kamil czuł się teraz. Wtedy jeszcze ledwo składał litery. Siedział na zakurzonym dywanie, sunął palcem po wersach, potykając się na każdym trudniejszym słowie. Nie rozumiał wszystkiego, ale czuł, że jest o kimś, kto chciał polecieć tak samo bardzo jak on.
Teraz przesunął się bliżej i usiadł po turecku obok książki. Była otwarta na tej samej stronie, na której ją zostawił. Na rysunku dwóch postaci – mężczyzny i chłopca – stojących na skraju urwiska. Za ich plecami majaczyły się wielkie skrzydła. Nie dotarł dalej. Nie chciał wiedzieć, co będzie potem. Wystarczyło mu to, co widział teraz na obrazku.
Najpierw było prześcieradło.
Tydzień temu, kiedy Mama wietrzyła pokój gościnny, wszedł tam „przypadkiem”. Pościel była złożona równo na krześle, wyglądała jak cienka chmura, która spadła na ziemię i czeka, aż ktoś ją podniesie. Zwinął ją w rulon, wsunął pod koszulę i tylko zwinnym krokiem w samych skarpetkach, kilkoma zgrabnymi susłami dotarł do swojej kryjówki. Potem gałęzie.
Szukał tych najprostszych, najdłuższych, najtwardszych. Zdarł sobie palce, zdzierając z nich mchy i cienkie boczne patyczki, a następnie suszył je, wsadzając między belki na strychu. Taśma była najtrudniejsza.
Tata zawsze wiedział, gdzie co leży w garażu. Ale pewnego popołudnia wyszedł szybciej, trzaskając bramą tak mocno, że z półki spadł jakiś stary słoik z gwoździami. Kamil wykorzystał ten moment. Wślizgnął się do garażu, stanął na palcach i sięgnął po srebrną rolkę taśmy. Tego wieczoru rodzice znowu się kłócili.
Na strychu, wieczorami, gdy Mama myślała, że śpi, a Tata dawno już wyszedł „przewietrzyć głowę”, Kamil budował. Rozkładał prześcieradło na podłodze, przykładał do niego gałęzie, owijał taśmą tak długo, aż ręce zaczynały kleić się do siebie nawzajem. Dwa tygodnie spędził nad swoim projektem. Teraz stały oparta o ścianę – jego skrzydła. Wielkie, niezdarne, trochę krzywe. Prześcieradło w kilku miejscach było naciągnięte nierówno, a taśma marszczyła się tu i ówdzie. Ale dla niego były doskonałe.
– Przyszedł na was czas! – powiedział do siebie z entuzjazmem.
Teraz leżał w śniegu, patrząc w to samo niebo, które jeszcze chwilę temu miało go unieść. Puch śniegu wokół nie przypominała już miękkiej chmury, raczej twardą, zimną ziemię, która bezlitośnie zatrzymała jego lot. Skrzydła rozpadły się przy uderzeniu – prześcieradło rozdarło się jak papier, gałęzie powyginały w nienaturalne kształty, a taśma wisiała w strzępach. Przez chwilę było cicho. Przerażająco cicho. Słyszał tylko swój oddech i pisk w uszach, jakby świat wstrzymał się w pół kroku. A potem nagle cisza pękła.
– Kamil!
– Jezu, on spadł!
– Oddychasz? Słyszysz nas?
Głosy docierały do niego jak przez mgłę. Nad jego twarzą pojawiły się dwie pochylone sylwetki. Najpierw zobaczył czarne włosy mamy, rozsypane na tle nieba, potem znajomą brodę ojca, niedoskonałą i powyginaną w różne strony. Ich twarze były bardzo blisko. Czuł dotyk – jedna dłoń na jego policzku, druga mocno zaciskająca się na jego palcach. Świat wirował mu jeszcze chwilę przed oczami. Zacisnął powieki, zaczął płakać. Lot się nie udał. Skrzydła zawiodły, noga bolała go straszliwie. A jednak w tym zimnie czuł coś nowego – ciężar ich dłoni, ich ciepły ton głosu, poczuł troskę. To był początek dla chłopca, który postanowił postawić pierwszy krok na drodze do miłości swoich rodziców.
Obraz: Carlo Saraceni „Upadek Ikara”
